رویداد منطقه‌ای مرکز و شمال کشورِ بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ‌بهایی، سه‌شنبه ۱۷ شهریورماه به میزبانی پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و در آمفی‌تئاتر مولانای این دانشگاه برگزار شد؛ رویدادی که در کنار معرفی و تجلیل از طرح‌ها و شرکت‌های برگزیده استان‌ها، به فرصتی برای گفت‌وگو درباره مسیر آینده زیست‌بوم نوآوری، نقش دانشگاه‌ها در خلق ثروت فناورانه، اهمیت مشارکت عمومی در سیاست‌گذاری علم و فناوری و ضرورت پیگیری اثر واقعی فعالیت‌های کارآفرینانه تبدیل شد.

در این مراسم، مدیران وزارت علوم، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پارک‌های علم و فناوری و فعالان زیست‌بوم فناوری از استان‌های مختلف حضور داشتند و در پایان، برگزیدگان بخش‌های «طراحان کسب‌وکار» و «فن‌آفرینی و تجاری‌سازی فناوری» معرفی و تقدیر شدند.

پارک دانشگاهی باید حلقه اتصال آموزش، پژوهش و خلق ثروت باشد

در ابتدای این مراسم، دکتر مالک نادری، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر، با ارائه تصویری از روند شکل‌گیری و توسعه زیست‌بوم فناوری دانشگاه، تأکید کرد که توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که بخش‌های مختلف یک اکوسیستم به صورت متوازن رشد کنند؛ چراکه ممکن است یک مجموعه در حل مسائل بزرگ موفق باشد، اما در صورت نبود توسعه هماهنگ، همچنان درگیر مسائل روزمره باقی بماند.

دکتر نادری با اشاره به مسیر توسعه فعالیت‌های نوآوری در دانشگاه صنعتی امیرکبیر، از شکل‌گیری مرکز رشد و کارآفرینی دانشگاه از سال ۱۳۷۹، ایجاد مراکز نوآوری در دانشکده‌ها، تأسیس پارک علم و فناوری دانشگاه در سال ۱۴۰۰ و شکل‌گیری ناحیه نوآوری امیرکبیر در سال ۱۴۰۳ سخن گفت. بر اساس آمار ارائه‌شده در این مراسم، اکنون ۲۴۱ شرکت و استارتاپ در مجموعه پارک فعالیت می‌کنند که ۹۱ شرکت آنها دانش‌بنیان هستند و مجموع فروش شرکت‌های مستقر در پارک به حدود ۲۱ همت رسیده است. همچنین ۴۸ عضو هیئت علمی به‌طور مستقیم ذیل پارک فعال هستند و حدود ۱۰۰ نفر از استادان دانشگاه نیز در شرکت‌های فناور نقش دارند. سهم پارک از درآمد اختصاصی دانشگاه نیز از پنج درصد در سال ۱۴۰۳ به ۲۹ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت پیوند میان آموزش، پژوهش و نوآوری پرداخت و تأکید کرد که نمی‌توان از دانشگاهی انتظار نوآوری قدرتمند داشت، مگر آنکه بنیان آموزشی و پژوهشی قدرتمندی داشته باشد؛ انتقال نوآوری نیز زمانی امکان‌پذیر است که بر دانش، پژوهش و تربیت نیروی انسانی استوار باشد. او همچنین فرهنگ را بخشی جدایی‌ناپذیر از یک اکوسیستم دانست که نحوه تعامل اجزای مختلف آن را شکل می‌دهد.

PolyTalk و «نوآپ»، دو مسیر برای گسترش ارتباطات و خدمات فناورانه

در ادامه این ارائه، بخشی از برنامه‌های جدید پارک معرفی شد. «PolyTalk» به‌عنوان مجموعه‌ای از گفت‌وگوها با کارآفرینان و فعالان برجسته ایرانی در خارج از کشور معرفی شد؛ برنامه‌ای که تلاش می‌کند تجربه‌های واقعی کارآفرینی، توسعه کسب‌وکار و حضور در بازارهای بین‌المللی را در اختیار جامعه دانشگاهی، فناوران و تیم‌های نوپا قرار دهد و همزمان زمینه شکل‌گیری ارتباطات و شبکه‌های حرفه‌ای تازه را فراهم کند.

«نوآپ» نیز به‌عنوان پلتفرم خدماتی پارک معرفی شد؛ بستری که ۱۵۰ خدمت مورد نیاز شرکت‌های پیش‌رشد و رشد در آن تعریف شده و تاکنون ۵۰ خدمت به مرحله فعال رسیده است. خدماتی همچون ثبت شرکت، مشاوره حقوقی، بازاریابی، فروش و دیگر نیازهای توسعه کسب‌وکار از طریق این پلتفرم و با مشارکت شرکت‌ها و کارگزاران رشدیافته پارک ارائه می‌شود؛ مدلی که علاوه بر حمایت از شرکت‌های جوان‌تر، ظرفیت شرکت‌های باتجربه‌تر پارک را نیز در خدمت کل اکوسیستم قرار می‌دهد.

در این بخش همچنین تعدادی از شرکت‌های پردرآمد پارک و نقش فارغ‌التحصیلان و اعضای هیئت علمی دانشگاه در تأسیس و توسعه شرکت‌های فناور معرفی شد؛ تصویری که نشان می‌دهد پارک دانشگاهی تنها محلی برای استقرار شرکت‌ها نیست، بلکه می‌تواند حلقه اتصال آموزش، پژوهش، فناوری، بازار و خلق ثروت باشد.

دکتر سروش: برگزیدگان جشنواره را در سال‌های آینده هم دنبال کنیم

پس از آن، دکتر عباس سروش، رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر، ضمن خوشامدگویی به مهمانان وزارت علوم، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، مدیران پارک‌ها و فعالان فناوری استان‌های مختلف، به شخصیت چندبعدی شیخ‌بهایی پرداخت.

وی از شیخ‌بهایی به‌عنوان نمونه‌ای از دانشمندان جامع‌الاطراف تاریخ ایران یاد کرد که در حوزه‌هایی از ریاضیات و مهندسی تا نجوم، معماری و عرفان صاحب اثر بوده است و از دانشجویان و جوانان خواست در کنار تخصص دانشگاهی، رشد سایر ابعاد شخصیتی و انسانی خود را نیز جدی بگیرند. سروش با اشاره به جایگاه بزرگانی همچون شیخ‌بهایی و ابن‌سینا در نگاه جهانی، بر ضرورت آشنایی عمیق‌تر نسل جوان با میراث علمی و فرهنگی ایران نیز تأکید کرد.

رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ادامه، موضوعی فراتر از برگزاری یک جشنواره سالانه را مطرح کرد: ردیابی مسیر برگزیدگان پس از جشنواره. به اعتقاد او، باید بررسی شود کسانی که در طول بیست دوره جشنواره شیخ‌بهایی برگزیده شده‌اند، در سال‌های بعد چه مسیری را طی کرده‌اند، چه کسب‌وکارهایی ساخته‌اند، تا چه اندازه رشد کرده‌اند و نتیجه سرمایه‌گذاری و حمایت صورت‌گرفته تا چه اندازه به اقتصاد و جامعه ایران بازگشته است. وی تأکید کرد اثرگذاری جشنواره زمانی کامل می‌شود که دستاورد کارآفرینان به خلق ارزش پایدار برای کشور منجر شود.

ابطحی: تصمیم‌های علم و فناوری نباید در اتاق‌های بسته گرفته شود

دکتر سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دیگر سخنران این مراسم بود. او با اشاره به استمرار بیست‌ساله جشنواره شیخ‌بهایی، ماندگاری این رویداد را حاصل توانایی آن در تغییر، تطبیق و حفظ پویایی دانست.

به گفته وی، بسیاری از جشنواره‌ها و برنامه‌ها با سر و صدای فراوان آغاز می‌شوند اما پس از مدتی از حرکت می‌ایستند؛ در مقابل، جشنواره شیخ‌بهایی توانسته از یک جشنواره کارآفرینی در سال‌های نخست، به رویدادی گسترده‌تر با حضور شرکت‌های نوپا، شرکت‌های رشدیافته، کسب‌وکارهای فناور و فناوری‌های صنعت‌ساز تبدیل شود. حرکت به سمت ساختار منطقه‌ای و گسترش دامنه جغرافیایی جشنواره نیز از جمله تغییراتی بوده که به پویایی آن کمک کرده است.

ابطحی بخش مهمی از سخنان خود را به مفهوم «مشارکت عمومی» اختصاص داد و تأکید کرد که تصمیم‌گیری درباره علم، فناوری و توسعه اکوسیستم نوآوری نمی‌تواند صرفاً در اتاق‌های بسته انجام شود. حتی تصمیم‌هایی که از سوی متخصصان و با نیت خیر گرفته می‌شوند، اگر بدون مشارکت جامعه علمی، فناوران، کارآفرینان و ذی‌نفعان باشند، لزوماً به نتیجه پایدار نخواهند رسید.

او با اشاره به جوان بودن بسیاری از مدیران پارک‌ها و ساختارهای فناوری کشور، این موضوع را ظرفیتی امیدبخش دانست و از مدیران خواست مشارکت دیگران را بخشی اساسی از فرایند سیاست‌گذاری و راهبری خود بدانند. ابطحی همچنین از شیخ‌بهایی به‌عنوان نمونه‌ای از دانشمندی یاد کرد که دانش خود را در خدمت جامعه قرار داد؛ رویکردی که به اعتقاد او باید در مدیریت فناوری نیز مورد توجه قرار گیرد.

یزدیان: خروجی فناوری زمانی کامل می‌شود که به ثروت و امید تبدیل شود

دکتر احسان یزدیان، سرپرست شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، در ادامه مراسم گزارشی از بیستمین دوره جشنواره ارائه کرد و با اشاره به جایگاه دانشگاه صنعتی امیرکبیر در میان دانشگاه‌های صنعتی کشور گفت هر دانشگاه داستان و مأموریت خاص خود را دارد و دانشگاه امیرکبیر نیز از ابتدا با هدف نقش‌آفرینی جدی در توسعه صنعتی کشور شکل گرفته است.

وی با ذکر نمونه‌ای از شرکت‌های فناور مستقر در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان که با سرمایه‌گذاری اولیه محدود توانسته است میلیون‌ها دلار ارزش اقتصادی ایجاد کند، بر تفاوت میان «خروجی پژوهش» و «اثرگذاری اقتصادی فناوری» تأکید کرد. به گفته یزدیان، هر پژوهش و فناوری می‌تواند محصول و خروجی مشخصی داشته باشد، اما پرسش مهم‌تر این است که این خروجی چه زمانی به ثروت تبدیل می‌شود و شرکت‌های فناور تا چه اندازه در ایجاد ارزش اقتصادی برای کشور نقش ایفا می‌کنند.

او ابراز امیدواری کرد که فعالیت شرکت‌های فناور نه‌تنها به تولید محصول و درآمد، بلکه به امیدآفرینی برای آینده منجر شود.

یزدیان همچنین به تغییر ساختار بیستمین دوره جشنواره اشاره کرد؛ دوره‌ای که مرحله نخست آن از قالب متمرکز گذشته فاصله گرفته و با رویکرد استانی و منطقه‌ای دنبال شده است. طبق اعلام دبیرخانه جشنواره، هدف از این تغییر، فراهم‌کردن امکان مشارکت گسترده‌تر فناوران و شرکت‌های سراسر کشور است و مرحله نهایی ملی نیز در روزهای ۶ و ۷ آبان‌ماه در اصفهان برگزار خواهد شد.

معرفی برگزیدگان رویداد منطقه‌ای

در بخش پایانی مراسم، برگزیدگان استان‌های حاضر در دو بخش اصلی جشنواره معرفی و تجلیل شدند. فهرست اعلام‌شده در مراسم طیف متنوعی از حوزه‌های سلامت و زیست‌فناوری تا هوش مصنوعی، انرژی، معدن، کشاورزی، صنایع دریایی، اتوماسیون، تجهیزات پزشکی و فناوری اطلاعات را دربرمی‌گرفت. فهرست نتایج منتشرشده نیز با اطلاعات اعلام‌شده در مراسم مطابقت دارد.

استان اصفهان:
در بخش طراحان کسب‌وکار، مهسا پیدانی با طرح «سامانه هوشمند پایش به‌هنگام ضربان قلب و متغیرهای حرکتی» رتبه دوم و محمد میرزایی با طرح «بازرسی بر مبنای ریسک زیرسطحی سکوهای نفت و گاز با استفاده از دوقلوی دیجیتال هوشمند در بستر نرم‌افزار کایژن» رتبه سوم را کسب کردند. محمدرضا جعفری نیز با طرح «طراحی، ساخت و تولید هندپیس برش و انسداد عروق» به مرحله نهایی راه یافت. در بخش فن‌آفرینی و تجاری‌سازی فناوری، مجتبی سعادت‌پور با طرح توسعه روش‌ها و استانداردهای نوین فیلتراسیون، محمدرضا رستگاری کوپایی با طرح توسعه پکیج‌های سطح دو اتوماسیون و دوقلوی دیجیتال صنعتی و محمد امامی با سیستم هوشمند کنترل کیفی ورق فولادی مبتنی بر پردازش تصویر و یادگیری ماشین، رتبه سوم مشترک را کسب کردند. سید احمد معنوی با طرح سامانه‌های نوین جذب و فیلتراسیون مبتنی بر مواد نانوساختار و علیرضا ذکاوتمند با اکوسیستم هوشمند مدیریت و بهینه‌سازی زنجیره تأمین کالاهای اساسی نیز به مرحله نهایی راه یافتند.

استان البرز:
محمدرضا توکلی محمدی با طرح «تولید کنسانتره مس سولفیدی پرعیار ۵۰ درصد از دوده غبار سرباره واحدهای بازیافت ذوب مس» رتبه دوم بخش طراحان کسب‌وکار و سید پارسا سجادی با «عکسینو» رتبه سوم این بخش را به دست آورد. در بخش فن‌آفرینی، نجمه شجاعی با طرح «آمیتی‌پال حاوی عصاره سیاه‌دانه و گرده خرما» رتبه اول را کسب کرد و به مرحله نهایی راه یافت؛ حسین نهالی با تولید تجهیزات پزشکی بیمارستانی نوزادان رتبه دوم و قدرت‌اله رئیسی با فریزر فوق‌سرد منفی ۸۶ درجه «دیپ‌فریز» رتبه سوم را کسب کردند.

استان تهران:
در بخش طراحان کسب‌وکار، حمیدرضا سلیقه‌راد با پلتفرم NeuroTrack-AD برای غربالگری و پایش آلزایمر رتبه دوم و سید امیرعلی امیرخلیلی با طرح جبران ناترازی گاز طبیعی با هیدروژن سبز رتبه سوم را کسب کردند و کیان زارع با «اکوسیستم ریشه» به مرحله نهایی رسید. در بخش فن‌آفرینی، جواد علی‌نژاد با طراحی و ساخت فنرهای Side-Load سیستم تعلیق رتبه اول، ندا خدابخش با ابزار هوشمند «پلنیا» رتبه دوم و عطا توکلی با طرح مرتبط با سلول‌های CHO در فرایندهای زیست‌دارویی رتبه سوم را کسب کردند. سید بهروز سادات‌نیا نیز با فناوری غشایی جداسازی گاز برای صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و پالایشگاهی به مرحله نهایی راه یافت.

استان چهارمحال و بختیاری: ابوذر نادری با طراحی و ساخت دستگاه استخراج مواد مؤثره گیاهی نانوامولسیون‌شده با فناوری افت فشار کنترل‌شده سریع (DIC) رتبه دوم و حیدرعلی انوشه بروجنی با طرح «درمان هوشمند زخم» رتبه سوم بخش طراحان کسب‌وکار را به دست آوردند.

استان قم:
مهدی نیکنام با «سامانه شیرازه» برای اعتبارسنجی، تطبیق و اصالت‌سنجی استنادات علمی، رتبه دوم بخش طراحان کسب‌وکار را کسب کرد. در بخش فن‌آفرینی و تجاری‌سازی فناوری نیز سید محسن امامی با طرح «تولید پودر کریستوبالیت» در جایگاه دوم قرار گرفت.

استان گلستان:
اردوان طاهری با سامانه MediGate برای ارزیابی اولیه سلامت قلبی‌عروقی و ریسک دیابت رتبه دوم و سمانه حاجی حسینی با پلتفرم «پویش» برای سنجش و شکوفایی مهارت‌های حرکتی بنیادی کودکان رتبه سوم بخش طراحان کسب‌وکار را به دست آوردند.

استان گیلان:
مهرشاد صداقت‌خواه با پلتفرم تعاملی آموزش رباتیک «سازک» رتبه دوم و حامد آقاپناه رودسری با نرم‌افزار CMRI Insight برای تحلیل خودکار تصاویر قلبی رتبه سوم بخش طراحان کسب‌وکار شدند. در بخش فن‌آفرینی، شاهین چرخشت با الگوی توسعه و تجاری‌سازی بازی‌های موبایلی در استودیو میدوپیا رتبه دوم را کسب کرد و به مرحله نهایی راه یافت و اسماعیل میرزائی پنجاه با طراحی استابیلایزرهای رله‌ای اتوماتیک مبتنی بر کنترل پیش‌بینی ولتاژ رتبه سوم را به دست آورد.

استان مازندران:
احمد رضائیان اسرمی با پلتفرم مدیریت دانش «درنیکا ـ Dornica KMP» رتبه اول بخش طراحان کسب‌وکار را به دست آورد و به مرحله نهایی راه یافت و محسن کریمان مجد با نرم‌افزار deepDGA برای مدیریت و پایش سلامت ترانسفورماتورهای قدرت رتبه دوم شد. رضا موسوی‌پور با دستگاه بازیافت ضایعات کشاورزی و تبدیل آن به خوراک دام و طیور و احمد رضائیان اسرمی با سامانه هوشمند پایش و مدیریت بازسازی در حوادث و بحران‌های کشور نیز در میان راه‌یافتگان به مرحله نهایی قرار گرفتند.

استان مرکزی:
هادی فتاحی با ربات کمک‌جراح هوشمند ارتوپدی برای کنترل عمق و تشخیص بافت در سوراخ‌کاری استخوان، رتبه سوم بخش طراحان کسب‌وکار را کسب کرد. در بخش فن‌آفرینی، مهدی سخاوتی با «ادورانت؛ بودارکننده گاز» رتبه دوم و ژاله محسنی عراقی با طرح تولید نانواسپری‌های آنتی‌سپتیک ارگانیک برای صنایع پزشکی و دامپزشکی رتبه سوم را به دست آوردند.

استان خوزستان:
زهرا مقیمی با طرح «میکروپیت»، بستر کشت بومی حاصل از ضایعات صنایع نیشکر، رتبه دوم بخش طراحان کسب‌وکار را کسب کرد و عزیز خورشیدزاده دزفولی با «سوپر تایمر نجومی هوشمند» رتبه سوم شد. احمد حاجیوند نیز با «آزمایشگاه هوشمند مجازی صنایع دریایی» در میان برگزیدگان مشترک قرار گرفت. در بخش فن‌آفرینی، هوتن گل‌دوست با فرمولاسیون و تجاری‌سازی کاتالیست‌های FCC و RFCC رتبه اول را به دست آورد و راهی مرحله نهایی شد. سولماز رشیدزاده با «گوگرد سوسپانسیون‌شونده ۸۰ درصد عنصری» رتبه دوم و مسعود لیلی‌زاده با دستگاه تشخیص عیوب قطعات فلزی به روش الکترومغناطیس رتبه سوم را کسب کردند.

از «انتخاب برگزیده» تا «سنجش اثر»

رویداد منطقه‌ای بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ‌بهایی در دانشگاه صنعتی امیرکبیر در حالی به کار خود پایان داد که بخش مهمی از سخنان مدیران حاضر، نه صرفاً درباره انتخاب برندگان، بلکه درباره اثرگذاری پس از رویداد بود، اینکه فناوری چگونه از دانشگاه به بازار برسد، چگونه یک شرکت فناور به کسب‌وکاری پایدار و ثروت‌آفرین تبدیل شود، چگونه مدیران در تصمیم‌گیری‌ها از مشارکت عمومی بهره بگیرند و چگونه بتوان مسیر برگزیدگان امروز را در سال‌های آینده دنبال کرد.

از این منظر، مراسم امیرکبیر را می‌توان حلقه‌ای از مسیری دانست که از شناسایی ایده و فناوری آغاز می‌شود، از داوری و شبکه‌سازی عبور می‌کند و قرار است در مرحله نهایی جشنواره در اصفهان، به معرفی طرح‌ها و شرکت‌هایی برسد که ظرفیت اثرگذاری در مقیاس ملی را دارند.